Je inleven is nog niet hetzelfde als iemand begrijpen

Je leest het nog eens. Is je collega geïrriteerd? Vindt die het voorstel eigenlijk niets? Had je iets anders moeten doen?

Misschien heeft je collega haast. Misschien is ‘prima’ precies wat die bedoelt. Je hebt een reactie ontvangen, maar de betekenis erachter vul je grotendeels zelf in.

Ook wanneer je oprecht probeert de ander te begrijpen.

Hoe goed kun je weten wat een ander denkt?

Je inleven voelt als een logische manier om iemand beter te begrijpen. Je vraagt jezelf af: hoe zou ik me voelen in die situatie?

Toch levert dat niet vanzelf een nauwkeuriger beeld op. In een onderzoek uit 2018 werd dit in 25 experimenten getest. De opdracht om je in een ander te verplaatsen, verbeterde de inschatting van diens gevoelens, gedachten of voorkeuren niet consequent. Soms nam het vertrouwen in de eigen inschatting wél toe.

In het laatste experiment hielp rechtstreeks met de ander praten om diens perspectief nauwkeuriger in te schatten.

De praktische les: houd ruimte voor de mogelijkheid dat jouw verklaring niet klopt.

Van een verklaring naar een vraag

Bij het korte bericht kun je even stilstaan bij twee dingen:

• Wat weet ik? Mijn collega antwoordt met ‘prima’.
• Wat vermoed ik? Mijn collega is misschien ontevreden.

Dat vermoeden mag er zijn. Het wordt lastig wanneer je ernaar gaat handelen alsof het al vaststaat. Je gaat jezelf verdedigen, trekt je terug of reageert zelf ook kort.

Een open vraag geeft de ander ruimte om het eigen perspectief te vertellen:

‘Hoe kijk jij naar mijn voorstel?’

Luister vervolgens ook naar het antwoord. Misschien hoor je iets wat je niet had verwacht. Misschien blijkt er inderdaad een bezwaar te zijn. Dan kun je verder praten over wat je collega daadwerkelijk zegt.

Een vraag garandeert geen volledig antwoord. Ze biedt wel een kans om je beeld aan te vullen of bij te stellen.

Let deze week eens op een moment waarop je denkt: ik weet wel waarom die zo reageert.

Welke vraag zou je dan kunnen stellen?

In kaart 1: ‘Zie jij feiten… of jouw werkelijkheid?’ oefen je met het herkennen van feiten, eigen invulling en open vragen.